ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18، شماره 10، دی 1404 ، شماره پی در پی 116

معرفی نسخه خطی ریاحین القلوب امیر سید علی حسینی(ترجمه منظوم گلستان سعدی)

صفحه (241 - 259)
احمد ذکاوت، سهیلا موسوی سیرجانی(نویسنده مسئول)، نرگس جابری نسب
تاریخ دریافت مقاله : مرداد 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : آبان 1404

چکیده

زمینه و هدف: ریاحین القلوب ترجمه منظوم گلستان شیخ اجل سعدی شیرازی است. نسخه خطی مذکور توسط شاعری خوش ذوق به نام امیرسیدعلی حسینی در قرن نهم هجری تألیف شده است. مؤلّف، کلّ گلستان را در هشت باب، یک دیباچه، افتتاحیه و اختتامیه به نظم درآورده و از عناوینی مانند ترجمه بیت، ترجمه قطعه، ترجمه مثنوی، ترجمه دعا و... استفاده کرده است و به جز مقدمۀ منظومِ کوتاهی در وصف سلطان خلیل و حمدوستایش خدا، بقیه نسخه را بر اساس گلستان سعدی ترجمه و برگردانِ منظوم کرده و عنوان هر باب را در آغاز آن نوشته است. هدف از پژوهش حاضر، معرفی و شناساندن این نسخه منحصر بفرد در رابطه با گلستان سعدی است.

روش مطالعه: روش پژوهش حاضر به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. با توجه به تک نسخه بودن اثر، جهت تصحیح و معرفی اثر، از شیوه تصحیح قیاسی نسخه بهره گرفته شده است.

یافته ها: از این نسخه ارزشمند تنها یک نسخه در نور عثمانیه (استانبول شماره۳۹۳۰) یافت شد. فایل عکسی از نسخه مذکور برای تصحیح به دست نگارندگان پژوهش رسیده است. نکته حائز اهمیت آن است که این اثر تنها اثر ترجمه شده منظوم گلستان سعدی است.

نتیجه گیری: نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که نسخه خطی ریاحین القلوب، برگردان و ترجمۀ منظوم گلستان شیخ اجل سعدی شیرازی، به همّت شاعری خوش ذوق و ارادتمند سعدی، امیر سیّدعلی حسینی است. کاتب اثر نیز خودِ امیر سیّدعلی حسینی است. وی به فاصلۀ چند قرن از وفات سعدی در قرن نهم هجری قمری و در زمان حکومت آق‌قویونلو ها در شیراز میزیسته و تلاش کرده تا گلستان سعدی شیرازی را از نثر مرسل به نظمی روان و ساده و به بیانی حتی ساده تر از خودِ گلستان، برگرداند.

کلمات کلیدی
نسخه خطی , ریاحین القلوب , گلستان سعدی , ترجمۀ منظوم , امیر سیّدعلی حسینی.